30 Νοεμβρίου 2020
 
 
σελίδα υποδοχής
ταυτότητα
αρχείο υλικών
θέσεις - απόψεις
έμμισθοι συνεργάτες   και ασκούμενοι
εισηγήσεις ημερίδας






θεματικές ενότητες:
1990
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2011
2019
2020











συνδικαλιστική   επικαιρότητα
πολιτική επικαιρότητα
ημερολόγιο
σύνδεσμοι
επικοινωνία



Συμπληρώστε το email σας για να λαμβάνετε το μηνιαίο newsletter:
rss

θέσεις - απόψεις

στείλτε αυτή τη σελίδα εκτύπωση





28 Νοεμβρίου 2020

εκτύπωση του άρθρου pdf
   Δικαστήρια στον Ασπρόπυργο: Κατ΄ εξαίρεση δίκες ή μετακόμιση του Εφετείου; (Του Κ. Παπαδάκη)


ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ ΣΤΟΝ ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟ: ΚΑΤ' ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΔΙΚΕΣ 'Η ΜΕΤΑΚΟΜΙΣΗ ΤΟΥ ΕΦΕΤΕΙΟΥ; Ο Δ.Σ.Α. ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ; (του Κώστα Παπαδάκη)

Πριν λίγες μέρες στις 19/11/2020 εγκαινιάστηκαν οι νέες φυλακές που θα χτιστούν στις πρώην εγκαταστάσεις του ΝΑΤΟ στον Ασπρόπυργο, προκειμένου να μεταφερθεί εκεί η λειτουργία των φυλακών Κορυδαλλού. Το οικόπεδο μάλιστα έχει μεταβιβαστεί από το Υπουργείο Εθνικής Αμυνας στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη.

Είναι πολλά χρόνια που η τοπική κοινωνία και οι θεσμικοί της φορείς έχουν αξιώσει την απομάκρυνση των φυλακών Κορυδαλλού από την πόλη τους για να απαλλαγούν από τα τσιμεντένια εκτρώματα τους και την όχληση που προκαλούν. Όταν χτίστηκαν και άρχισαν να λειτουργούν το 1966 περιβάλλονταν από μία ερημιά, τώρα έχει γίνει μία ολόκληρη πόλη, όπως παλιότερα και οι φυλακές Αβέρωφ.

Η τάση γενικότερα είναι άλλωστε οι φυλακές να κατασκευάζονται με προδιαγραφές υψίστης ασφαλείας και μακρυά από την οικιστικό ιστό, όχι μόνο για λόγους ασφάλειας, αλλά κυρίως για να αποτρέπουν την επαφή των κρατούμενων με την ζώσα κοινωνία, τις κινητοποιήσεις και διαδηλώσεις που συχνά φτάνουν έξω από τις πόρτες των φυλακών. Έτσι, μία σειρά από σύγχρονες φυλακές - απομονωτήρια, κατασκευάζονται και λειτουργούν αρκετά χιλιόμετρα έξω από τις πόλεις που εδρεύουν περιβαλλόμενες από αγροτικές εκτάσεις, βουνά και έρημους δρόμους.

Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, η ολοκλήρωση της κατασκευής προβλέπεται μέσα στο 2022 και η έναρξη λειτουργίας των φυλακών στο 2023.

Ιδιαίτερη εντύπωση προξενεί η εξαγγελία για την κατασκευή επτά δικαστικών αιθουσών, ενός ολόκληρου δηλαδή δικαστικού συγκροτήματος στην ερημιά του Ασπρόπυργου μέσα στις φυλακές. Από την αναζήτηση στο διαδίκτυο προέκυψε ότι η είδηση αυτή κυκλοφορεί με τη μορφή της διαρροής από τις αρχές του 2020 ενώ μετά τον Απρίλιο 2020 αναφέρεται ότι τα σχέδια των οικοδομημάτων του συγκροτήματος προωθήθηκαν για έγκριση στο ΣΥΠΟΘΑ και περιελάμβαναν και τις επτά δικαστικές αίθουσες από τις οποίες οι δύο θα είναι «υψίστης ασφαλείας».

Εκείνο που δεν προκύπτει από την έρευνα είναι η οποιαδήποτε θέση του – λαλίστατου τελευταία περί άλλα Δ.Σ.Α. - για αυτήν την επιχειρούμενη συνολική σχεδόν μετεγκατάσταση των δικαστηρίων κακουργημάτων Αθηνών και Πειραιώς στον Ασπρόπυργο.

Διότι εδώ δεν πρόκειται για έκτακτη και κατ εξαίρεση διεξαγωγή δικών στις φυλακές. Πρόκειται για ανατροπή του κανόνα, με ότι αυτό συνεπάγεται τόσο σε επίπεδο αρχών του δικαίου, όσο και σε επίπεδο συνεπειών στην καθημερινότητα των παραγόντων της δίκης.

Τι άλλο μπορεί να σημαίνει η εξαγγελία εφτά ολόκληρων αιθουσών στην ερημιά της φυλακής του Ασπρόπυργου ;

Με ποιες εισηγήσεις αρμόδιων φορέων η κυβέρνηση αποφάσισε την οικοδόμηση αυτού του δικαστικού πολυκαταστήματος στις νέες φυλακές του Ασπροπύργου ;

Εχουν άραγε ερωτηθεί για αυτόν τον προγραμματισμό οι κατά τόπον αρμόδιοι Δικηγορικοί Σύλλογοι και οι δικαστικές ενώσεις ;

Ρωτήθηκαν οι δικαστές και οι εισαγγελείς αν επιθυμούν και θεωρούν συμβατό με την κοινωνική τους αποστολή να εισέρχονται προκειμένου να αποδίδουν δικαιοσύνη σε χώρο φυλακών, κάτω από προφανής συνθήκες αστυνόμευσης, προκατάληψης και εμφατικής παραβίασης του τεκμηρίου αθωότητας ή μήπως συναινούν και για αυτό σιωπούν ;

Εχουν ερωτηθεί το Υπουργείο Δικαιοσύνης και οι Διοικήσεις των Εισαγγελιών και των δικαστηρίων που πρόκειται να μεταφερθούν εκεί ;

Ερωτήθηκε ο Δ.Σ.Α. για τα παραπάνω και αν συναινεί στην καθημερινή εξόντωση των μελών του ;

Αλλά και αν πράγματι το γνώριζαν δεν άξιζαν ούτε μία πρόσκληση στα εγκαίνια ύστερα από τόση πλάτη που έβαλαν στην κυβέρνηση ιδίως το τελευταίο χρονικό διάστημα με την πανδημία ;

Δεν θεώρησαν έστω σκόπιμο να διαπραγματευτούν τουλάχιστον για τα «δευτερεύοντα», όπως δηλαδή η κατάσταση και λειτουργία αιθουσών εργασίας για τους δικηγόρους με υπολογιστές, φωτοτυπικά, σκάνερ, ίντερνετ, κυλικείου, χώρων στάθμευσης, συγκοινωνιακή πρόσβαση και οτιδήποτε άλλο καταστήσει τις συνθήκες κάπως ανθρώπινες και για την διεξαγωγή των επισκεπτηρίων στις φυλακές αλλά και για την παραμονή για την διεξαγωγή των δικών ;

Η απουσία οποιουδήποτε εκπροσώπου του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών ή και Πειραιά και όλων των παραπάνω φορέων, σε αντίθεση με την παρουσία ήσσονων παραγόντων της πολιτικής ζωής από την τελετή των εγκαινίων μάλλον μαρτυρά το αντίθετο.

Τότε όμως αφού η ειδησεογραφία βοά και οι εξελίξεις ήδη δρομολογούνται γιατί δεν παρεμβαίνουν ;

Αραγε οι Δικηγορικοί Σύλλογοι, αλλά και οι Ενώσεις Δικαστών και όλοι εκείνοι οι κοινωνικοί και επιστημονικοί φορείς που εκφράζουν είτε την πρόθεση για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων, είτε την συνδικαλιστική εκπροσώπηση των λειτουργών τους, θεωρούν ανεκτή την λειτουργία δικαστηρίων μέσα στον χώρο των φυλακών ; Αντιλαμβάνονται δηλαδή την σχέση δικαστηρίου και φυλακής κάτι περίπου όπως την σχέση ανάμεσα σε παραγωγή και κατανάλωση ;

Η δικαιολογία της έλλειψης κατάλληλων χώρων στα δικαστήρια της Αθήνας είναι προφατική. Είναι αλήθεια πως η «αρχιτεκτονική» του Εφετείου ανέκαθεν λειτουργούσε χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες των λειτουργών της δικαιοσύνης, με την ανοχή των φορέων τους. Ετσι π.χ. σε ένα λαβυρινθώδες πολυόροφο κτίριο Εφετείου, εκατοντάδες τετραγωνικά μέτρα σπαταλιώνται σε ατελείωτους καφκικούς διαδρόμους, αλλά οι δικηγόροι στις γραμματείες του 6ου ορόφου αναγκάζονται να γράφουν προσθήκες στο πόδι αφού δεν υπάρχει ούτε αίθουσα ούτε τραπέζια και καθίσματα για αυτό. Τα τελευταία χρόνια το Εφετείο Αθηνών, διαθέτει και διαρκώς προσθέτει στους χώρους του σωρεία αιθουσών μικρών στο ισόγειο και ιδίως στο διπλανό κτίριο των πολιτικών υποθέσεων, αλλά αίθουσες αχρησιμοποίητες καθημερινά, πολύ μικρές και παντελώς ακατάλληλες για ποινικές δίκες, γιατί δεν έχουν εύκολη πρόσβαση, χώρους αναμονής και εξυπηρέτησης και με πολύ κακό καταμερισμό.

Ενώ εκείνο που αποδεδειγμένα λείπει από το Εφετείο είναι μία τουλάχιστον ακόμα μεγάλη αίθουσα ανάλογη με την αίθουσα τελετών για διεξαγωγή πολυπρόσωπων δικών, αφού η εξέλιξη του συλλογικού ποινικού δικαίου σε συνδυασμό με την εντατική λειτουργία του οργανωμένου εγκλήματος τα τελευταία χρόνια έχουν δημιουργήσει πολλές πολυπρόσωπες δίκες (οικονομικά εγκλήματα, εγκλήματα βίας, ναρκωτικά κλπ) μεγάλης διάρκειας με παρουσία δεκάδων κατηγορουμένων, εκατοντάδων δικηγόρων κ.λ.π.

Αυτά όμως τα προβλήματα δεν τα λύνουν οι φυλακές του Ασπρόπυργου, ούτε η πληθώρα των δικαστικών αιθουσών που εξαγγέλθηκαν και κατασκευάζονται εκεί. Και σε κάθε περίπτωση δημιουργούν άλλα προβλήματα, πολύ μεγαλύτερα.

Στον Κορυδαλλό είναι αλήθεια, ότι από τα χρόνια της μεταπολίτευσης υπήρχε και κατά καιρούς λειτουργούσε εκσυγχρονιζόμενη ανάλογα με τις περιστάσεις και την εκάστοτε επικείμενη δίκη η γνωστή αίθουσα των γυναικείων φυλακών Κορυδαλλού (εκεί δικάστηκαν οι πρωταίτιοι του Απριλιανού πραξικοπήματος το 1975) για υποθέσεις με κρατούμενους που για διάφορους λόγους η κυβέρνηση επιθυμούσε τη διεξαγωγή τους μακρυά από το κέντρο.

Πάντοτε όμως ο προοδευτικός νομικός κόσμος ζητούσε την κατάργηση της και θεωρούσε και διακήρυσσέ ότι η διεξαγωγή δικών μέσα σε φυλακές αποτελεί δείγμα χαμηλού δείκτη νομικού πολιτισμού και δημοκρατικής ευαισθησίας, καθώς αντιγράφει μοντέλα χωρών τύπου Η.Π.Α., Τουρκίας κ.λ.π. Δεν είναι τυχαίο ότι στην αίθουσα των φυλακών Κορυδαλλού και μόνο επιχειρήθηκε κατ επανάληψη η διαμόρφωση συνθηκών επιδεικτικής προβολής της καταστολής και εξ ίσου επιδεικτικής προσβολής της αξιοπρέπειας και του τεκμηρίου αθωότητας των κατηγορουμένων στα Αμερικανικά πρότυπα, όπως η κατασκευή κλωβών και περιβλημάτων για την απομόνωση των κατηγορουμένων από τους λοιπούς παράγοντες (δίκες Χαμπντάν και 17Ν), τις οποίες ευτυχώς η αποφασιστική αντίδραση των παρισταμένων συνηγόρων υπεράσπισης και η γενναία στάση των δικαστών της έδρας απέτρεψε. Τέτοιες εκπλήξεις θα περιλαμβάνουν άραγε οι διαβαθμισμένες δύο αίθουσες είναι «υψίστης ασφαλείας» ;

Αλλά αν τελικά ο νομικός κόσμος ανέχθηκε τη λειτουργία δικών σε φυλακές, δεν σημαίνει ότι την δέχθηκε και κατά κανόνα, παρά μόνο ως εξαίρεση για έκτακτες περιστάσεις. Ωστόσο η στάση αυτή όχι δεν στάθηκε ικανή να κάμψει την λειτουργία δικαστικής αίθουσας στον χώρο των φυλακών, αλλά αντίθετα και μάλιστα επί των ημερών της κυβέρνησης της «πρώτης φοράς» αναβαθμίστηκε, καθώς προστέθηκε μία δεύτερη αίθουσα δίπλα στην πρώτη και έτσι κατέστησε δυνατό να διεξάγονται δύο δίκες ταυτόχρονα. Ετσι ο Κορυδαλλός έγινε «Mall», καθώς στην είσοδο οι αστυνομικοί της υποδομής ρωτούσαν «Που πηγαίνετε ; Πυρήνες ή Χρυσή Αυγή;» Οσο για την όλο και πιο συχνή χρήση της αίθουσας και την επιλογή των δικών που γίνονταν εκεί, ήταν οι δίκες που συνήθως η διοίκηση του Εφετείου απέφευγε να έχει κάτω από την μασχάλη της.

Έτσι ήταν και η δίκη της Χρυσής Αυγής, της οποίας περισσότερες από 200 συνεδριάσεις, ιδίως την περίοδο 2015 – 2018, έγιναν στον Κορυδαλλό, παρότι μετά τους πρώτους μήνες της δίκης δεν υπήρχε κανένας κρατούμενος, ώστε να δικαιολογείται η τέλεση της δίκης εκεί. Συχνά όμως όποτε τολμήσαμε να ζητάμε τη μεταφορά της δίκης στο Εφετείο απειληθήκαμε με διεξαγωγή της στο Μαρούσι, στο Μοσχάτο και οπουδήποτε αλλού μακρυά από τα δικαστήρια.

Αντίθετα, σπάνια η αίθουσα του Κορυδαλλού γνώρισε την διεξαγωγή δικών οικονομικού εγκλήματος. Οι κατηγορούμενοι και η «δικηγορία της Samsonite» είχαν την δυνατότητα να αποφεύγουν την εξορία και να δικάζονται υπό αξιοπρεπέστερες συνθήκες.

Είναι αναμφίβολο λοιπόν ότι η διεξαγωγή των δικών μέσα σε χώρο φυλακών προσβάλλει την αξιοπρέπεια και το τεκμήριο αθωότητας των κατηγορουμένων. Δημιουργεί προκατάληψη και περιορίζει την αίσθηση της δικαστικής ανεξαρτησίας και αμεροληψίας. Επιβεβαιώνει με κάθε τρόπο την έναντι πάντων κυριαρχία των μηχανισμών καταστολής στην απονομή δικαιοσύνης και την δυσκολεύει.

Ακόμα η διεξαγωγή των δικών μέσα σε χώρο φυλακών πλήττει ευθέως την αρχή της δημοσιότητας διότι δημιουργεί εύλογα μία ψυχολογική αποστροφή και δυσμένεια σε οποιονδήποτε είναι διατεθειμένος και επιδρά αρνητικά στην διάθεση οποιουδήποτε θα ήθελε να την παρακολουθήσει, κάνοντάς τον να αισθάνεται ο ίδιος φυλακισμένος. Πολύ περισσότερο δε όταν γνωρίζει ότι στην είσοδο είναι υποχρεωμένος να δώσει τα στοιχεία του και να καταγραφούν ή και να αφήσει την ταυτότητα του μέχρι να αποχωρήσει.

Αλλά και η ίδια η διεξαγωγή των δικών σε χώρους απομακρυσμένους από το κέντρο πλήττει επίσης την αρχή της δημοσιότητας (άμεσης με τη φυσική παρουσία του κοινού και έμμεσης με την παρουσία δημοσιογράφων και ΜΜΕ) με δεδομένο ότι δυσχεραίνει την πρόσβαση, την καθιστά χρονοβόρα και δαπανηρή και αφού θα χρειαστεί το λιγότερο μία ώρα από το κέντρο της Αθήνας με αυτοκίνητο ή ταξί μέσω Αττικής οδού και άγνωστο πόσο αν επιλέξει την συγκοινωνία, που προς το παρόν δεν έχει καν προβλεφθεί.

Για δε την μαχόμενη δικηγορία του ποινικού δικαίου η πραγματοποίηση της εξαγγελίας αυτής θα είναι ένα ακόμα καρφί στην πολλαπλή και καθημερινή σταύρωσή της τα τελευταία χρόνια, καθώς θα την αναγκάσει να εξορίζεται καθημερινά, να περνάει ατελείωτες ώρες αναμένοντας ή δικάζοντας ξεκομμένη από τις υπόλοιπες επαγγελματικές της δραστηριότητες μακριά από το κέντρο της Αθήνας.

Η αντίθεση των Δικηγορικών Συλλόγων όλα τα προηγούμενα χρόνια στην προσπάθεια εξανδραποδισμού της μαχόμενης δικηγορίας με την δημιουργία περιφερειακών Πρωτοδικείων και Εισαγγελιών υπήρξε απόλυτη. Φυσικά, οι κυβερνήσεις έβρισκαν τρόπο για να παρακάμψουν αυτήν την αντίθεση. Ένας από αυτούς ήταν η μετατροπή των υπαρχόντων Ειρηνοδικείων σε περιφερειακά Πρωτοδικεία με την υπέρμετρη αύξηση των αρμοδιοτήτων τους το 2011, που ήταν τόσο μεγάλη που δεν την άντεξαν ούτε τα ίδια και έτσι πολύ γρήγορα μεγάλο μέρος των αρμοδιοτήτων αυτών επανήλθε στα Πρωτοδικεία. Οταν αργότερα η προηγούμενη κυβέρνηση με Υπουργό Δικαιοσύνης τον Σταύρο Κοντονή επιχείρησε να επαναφέρει την διάσπαση του Πρωτοδικείου και της Εισαγγελίας της Αθήνας, βρήκε μπροστά του ενωμένο τον δικηγορικό κόσμο με σχεδόν πλήρη ομοφωνία στο δημοψήφισμα που διεξήχθη πριν δύο μόλις χρόνια και υποχώρησε.

Τι έχει αλλάξει ώστε με αυτές τις παρακαταθήκες και τις νωπές, σαφείς, ομόφωνες και ανεπίδεκτες αμφισβήτησης εντολές των μελών του να ανεχθεί ο Δ.Σ.Α. τη μετακόμιση των Εφετείων Αθηνών και Πειραιά στον Ασπρόπυργο ;

Αθήνα, 23/11/2020

Κώστας Παπαδάκης

 
   
   
   
   
27 Νοεμβρίου 2020

εκτύπωση του άρθρου pdf
   Το φιάσκο του νόμου Χρυσοχοΐδη (του Θ. Καμπαγιάννη)


https://www.efsyn.gr/sites/default/files/styles/default/public/2020-11/apergia.jpg?itok=0afVu86c

Το φιάσκο του νόμου Χρυσοχοΐδη (του Θανάση Καμπαγιάννη*)

Πολλές φορές η ζωή η ίδια είναι αυτή που απαντάει ακόμα και στα δυσκολότερα ερωτήματα.

Κατά την ψήφιση του νόμου Χρυσοχοΐδη για τις διαδηλώσεις τον Ιούλιο, υπήρξε μεγάλη συζήτηση τόσο για τη συνταγματικότητα των διατάξεών του (μεταξύ άλλων και από την Επιστημονική Επιτροπή της Βουλής και τον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών) όσο και για τη μετέπειτα εφαρμογή του. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση επέμεινε στην ψήφιση του νόμου 4703/2020. Από τότε κύλισαν αρκετοί μήνες που μας επιτρέπουν έναν απολογισμό.

Ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, γνωρίζοντας την πραγματικότητα, προσπαθεί να δώσει μια εικόνα business as usual. Είπε, έτσι, στη Βουλή στις 24/10/2020: «...Είναι νόμος που εφαρμόζεται ήδη με επιτυχία και που σας το ξαναλέω. Σε λίγο καιρό θα είναι κοινό κτήμα, ρουτίνα, γιατί είναι νόμος της κοινής λογικής», καταθέτοντας μάλιστα και σχετικό πίνακα.

Στον πίνακα που κατέθεσε ο υπουργός, αναφέρονται 90 συναθροίσεις στην Αθήνα τον μήνα Σεπτέμβριο. Στις 80 αναφέρεται η ύπαρξη αστυνομικού διαμεσολαβητή. Τι έχει παραλείψει ο υπουργός να προσκομίσει; Μα, βέβαια, τον αριθμό των περιπτώσεων στις οποίες ορίστηκε «οργανωτής» από τους διαδηλωτές (άρ. 3). Η υποχρέωση ορισμού οργανωτή (μάλιστα και αστικώς υπεύθυνου κατά το άρ. 13 παρ. 2!) και πρότερης γνωστοποίησης της συνάθροισης στις Αρχές είναι η αντισυνταγματική κορωνίδα του συγκεκριμένου νομοθετήματος. Σε πόσες από τις 90 συναθροίσεις τηρήθηκε η συγκεκριμένη διατύπωση; Η απάντηση είναι: σε ελάχιστες, αν όχι σε καμία. Ο νόμος απλούστατα δεν εφαρμόζεται.

Αν όμως το ζήτημα ήταν μόνο η μη εφαρμογή του νόμου Χρυσοχοΐδη από τους διοργανωτές των συναθροίσεων, θα μιλούσαμε απλώς για μια τυπική περίπτωση πολιτικής ανυπακοής. Ο όρος τραγέλαφος είναι που ταιριάζει περισσότερο, καθώς τον νόμο δεν τον εφαρμόζουν ούτε καν τα κόμματα που τον ψήφισαν, η Αστυνομία και η ίδια η κυβέρνηση! Υπερβολές; Για να δούμε:

  • α. Στις 7 Οκτωβρίου, ημέρα ανακοίνωσης της απόφασης στη δίκη της Χρυσής Αυγής, έγινε έξω από το Εφετείο της Αθήνας μια συγκέντρωση με δεκάδες χιλιάδες συμμετέχοντες. Η είδηση δεν είναι βέβαια ότι δεν εφαρμόστηκε ο νόμος Χρυσοχοΐδη από τους διοργανωτές. Η είδηση είναι μάλλον ότι το Κίνημα Αλλαγής (ΚΙΝ.ΑΛΛ.) κάλεσε και συμμετείχε σε μια συνάθροιση που παραβίαζε τον νόμο που το ίδιο είχε ψηφίσει! Η νεολαία του ΚΙΝ.ΑΛΛ. κάλεσε μάλιστα τις νεολαίες των υπόλοιπων κομμάτων να συνδιοργανώσουν τη συγκεκριμένη έκνομη συνάθροιση και η πρόεδρος του ΚΙΝ.ΑΛΛ., κυρία Φώφη Γεννηματά, βρέθηκε έξω από το Εφετείο την 7η Οκτωβρίου.
  • β. Δεν ήταν μόνη. Το «παρών» έξω από το Εφετείο έδωσε και υψηλόβαθμη αντιπροσωπεία της Νέας Δημοκρατίας και της ΟΝΝΕΔ υπό τον γραμματέα της Πολιτικής Επιτροπής του κόμματος Γιώργο Στεργίου. Μάλιστα η παρουσία αυτή έδωσε λαβές για δηλητηριώδη εκ δεξιών σχόλια. «Τι δουλειά είχε η Ν.Δ. εκεί;» αναρωτιέται σε άρθρο του ο Μανώλης Κοττάκης στην «Εστία» (10/10/2020). «Τι δουλειά έχει να συγχρωτίζεται η αντιπροσωπία της Ν.Δ. μαζί με το μπλοκ του ΣΥΡΙΖΑ, το μπλοκ του ΚΚΕ, το μπλοκ του [sic] ΑΝΤΑΡΣΥΑ;».
  • γ. Αλλά και όταν η αστυνομία κλήθηκε να αντιμετωπίσει κάποιους που πέταξαν μπουκάλια με νερό (!) προς τις κλούβες των ΜΑΤ και, κατ’ ουσίαν, προαποφασισμένα διέλυσε τη συγκέντρωση, πάλι παραβιάστηκε ο νόμος. Το Προεδρικό Διάταγμα 73/7-9-2020 (ΦΕΚ α’ 167) που εξεδόθη δυνάμει του νόμου συγκεκριμενοποιεί τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί σε περίπτωση βίαιης παρεκτροπής δημόσιας συνάθροισης (άρ. 9 του νόμου και άρ. 10 του π.δ.): «διάπραξη σοβαρών αξιόποινων πράξεων, όπως επιθέσεων κατά προσώπων, εμπρησμών, φθορών», «χρήση μεγαφώνου ή άλλου πρόσφορου μέσου» για την «αποκατάσταση της ομαλής διεξαγωγής της συνάθροισης», «εξάντληση όλων των δυνατοτήτων ήπιας διευθέτησης του ζητήματος». Φυσικά, τίποτα από όλα αυτά δεν συνέβη. Πρόκειται για «νόμο-Ποτέμκιν» ή αλλιώς νόμο-βιτρίνα που υπάρχει μόνον προσχηματικά, χωρίς πουθενά να εφάπτεται με την καθημερινή αστυνομική πρακτική.
  • δ. Και όταν, τέλος, η κυβέρνηση αποφάσισε να απαγορεύσει τις συγκεντρώσεις της 17ης Νοεμβρίου, επέλεξε τον δρόμο της προσωρινής αναστολής του άρθρου 11 του Συντάγματος, αξιοποιώντας την από 20/3/2020 Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου (άρ. 68 παρ. 2) και όχι τον εκτελεστικό του άρθρου 11 του Συντάγματος νόμο που η ίδια είχε ψηφίσει. Η πρόβλεψη «σύμφωνης γνώμης του Προέδρου Πρωτοδικών» για την απαγόρευση επικείμενης συνάθροισης στο άρθρο 10 έμοιαζε αδικαιολόγητος μπελάς για την εκτελεστική εξουσία...

Ο νόμος Χρυσοχοΐδη για τις διαδηλώσεις αποδείχτηκε ένα φιάσκο. Οι διοργανωτές των συγκεντρώσεων δεν τον υπακούουν – και δικαίως αφού είναι αντισυνταγματικός. Τα κόμματα που τον ψήφισαν δεν τον πιστεύουν, ειδάλλως δεν θα συμμετείχαν σε συναθροίσεις που τον παραβιάζουν. Η ΕΛ.ΑΣ. δεν τον εφαρμόζει, γιατί γνωρίζει ότι οι διατάξεις του είναι προσχηματικές. Και η ίδια η κυβέρνηση τον ακυρώνει, επιλέγοντας άλλες νομοθετικές οδούς για να υλοποιήσει τις κατασταλτικές εμμονές της.

Το χειρότερο είναι ότι ο συγκεκριμένος νόμος αποτελεί στο πλαίσιο της έννομης τάξης ένα καρκίνωμα, που νομιμοποιεί αντιδημοκρατικές υπερβάσεις και χτίζει μια γέφυρα προς ένα αστυνομικό κράτος αυθαιρεσίας και καταστολής.

Για τον λόγο αυτόν, οι οργανώσεις του μαζικού κινήματος, οι διοργανωτές συναθροίσεων και οι δημοκρατικοί πολίτες θα συνεχίσουν να μην υπακούουν στις αντισυνταγματικές διατάξεις του. Και η όποια νέα κυβέρνηση αποφασίσει να αλλάξει πορεία από τον σημερινό αντιδημοκρατικό κατήφορο, θα πρέπει να μη μεταρρυθμίσει απλώς τις διατάξεις του, αλλά για πολιτικούς και παιδαγωγικούς λόγους να τον καταργήσει εξ ολοκλήρου, επιλέγοντας να νομοθετήσει εξ υπαρχής.

* Δικηγόρος, μέλος του Δ.Σ. του ΔΣΑ με την «Εναλλακτική Παρέμβαση - Δικηγορική Ανατροπή». Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών στις 24/11/2020.

 
   
   
   
   
21 Νοεμβρίου 2020

εκτύπωση του άρθρου pdf
   Το μήνυμα του Πολυτεχνείου νίκησε - Αποτιμήσεις της επόμενης μέρας (του Κώστα Παπαδάκη)


Το μήνυμα του Πολυτεχνείου νίκησε - Αποτιμήσεις της επόμενης μέρας

Ο απολογισμός των ημερών του Πολυτεχνείου και της κυβερνητικής απόπειρας να απαγορεύσει τις εκδηλώσεις τιμής της μνήμης του λήγει με ολέθρια ήττα για την κυβέρνηση.

Παρά την εξακολουθητική και πολύπρακτη προσπάθεια των τηλεοπτικών Μ.Μ.Ε. και των συνταγματολόγων περιωπής που έσπευσαν να την υποστηρίξουν δεν έπεισε για τη νομιμότητα, ούτε για την υγειονομική αναγκαιότητα της απαγόρευσης, παρά μόνο για την πυγμή της εξουσίας της και των κατασταλτικών της μέσων.

Οσον αφορά τη νομιμότητα :

Πληθώρα νομικών κειμένων με προεξέχον αυτό της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων αναδείκνυε τα σημεία αντισυνταγματικότητας της παραπάνω απαγορευτικής απόφασης και καλούσε στην ανάκλησή της. Η ανακοίνωση αυτή, στην οποία προστέθηκαν και οι ανακοινώσεις δύο μελών του Δ.Σ. της Ένωσης Διοικητικών Δικαστών και της Πρώην Προέδρου της, αποτέλεσε μία σοβαρότατη τομή στον δικαστικό χώρο, που για πρώτη φορά θεσμικοί του εκπρόσωποι (αντίθετα δυστυχώς με εκείνους των δικηγόρων) υπερασπίστηκαν με αρχές το θεμελιώδες συλλογικό συνταγματικό δικαίωμα των συναθροίσεων, δημιουργώντας ρήγμα και αποποιούμενοι το ρόλο που τους επιφυλάσσει το σύμπλεγμα των φορέων εξουσίας να είναι εκείνοι, οι οποίοι το καταστέλλουν.

Η επιστράτευση των συνταγματολόγων του κόσμου της εξουσίας δεν έφερε τα ίδια αποτελέσματα, καθώς οι ανακοινώσεις τους ήταν γεμάτες αοριστολογίες, ανεπάρκεια απαντήσεων και εν τέλει επίκληση της «κοινής λογικής» αντί συγκεκριμένων συνταγματικών και νομικών επιχειρημάτων.

Οσον αφορά την υγειονομική αναγκαιότητα της απαγόρευσης :

Το άδειασμα της κυβέρνησης στην συνέντευξη τύπου του εκπροσώπου της Εθνικής Επιτροπής Προστασίας Δημόσιας Υγείας έναντι του κορωνοϊου Covid-19 κ. Γκίκα Μαγιορκίνη στις 16/11/2020, ο οποίος ερωτηθείς σχετικά για την γνώμη - φάντασμα της επιτροπής που φέρεται σύμφωνα με τον αρχηγό ΕΛΑΣ να τον οδήγησε στην λήψη της απαγορευτικής απόφασης απάντησε ότι δεν υφίσταται, διαψεύδοντας την ύπαρξή της και απαντώντας ότι πρόκειται για πολιτική απόφαση των κυβερνώντων. Αυτά τα είπε ο άνθρωπος που έχει διοριστεί από την ίδια την κυβέρνηση ως μέλος και εκπρόσωπος της επιτροπής που επικαλούνται.

Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με τη διαβεβαίωση εκατοντάδων νοσοκομειακών γιατρών ότι δεν συντρέχει κίνδυνος μετάδοσης από υπαίθρια ολιγόωρη συγκέντρωση με τήρηση των μέτρων ασφαλείας, πολλοί από τους οποίους μάλιστα πήραν μέρος στα σχετικά συλλαλητήρια, αφαίρεσε κάθε αξιοπιστία από το πρόσχημα της υγειονομικής προστασίας.

Αποδείχθηκε τελικά ότι η «από 4/11/2020 γνώμη της Εθνικής Επιτροπής Προστασίας Δημόσιας Υγείας έναντι του κορωνοϊου Covid-19», που επικαλείται η απαγορευτική απόφαση του αρχηγού ΕΛΑΣ, ήταν ανύπαρκτη.

Η ήταν υπαρκτή, αλλά δεν είχε καμμία αναφορά στο μέτρο της απαγόρευσης των συναθροίσεων, άρα η επίκλησή της για αυτήν ήταν προϊόν αυθαίρετης ερμηνείας της η μάλλον διαστρέβλωσής της, χωρίς δυνατότητα δημόσιου ελέγχου της, από τον αρχηγό ΕΛ.ΑΣ.

Ετσι εξηγείται το ότι που παρά τις επανειλημμένες πιέσεις ο αρχηγός και η κυβέρνηση αρνήθηκαν σθεναρά να την δώσουν στη δημοσιότητα.

Η απόφαση της Προέδρου του ΣτΕ

Τα έλαβε άραγε υπόψη της αυτά η κ. Πρόεδρος του ΣτΕ που έσπευσε μέσα σε λίγες ώρες να απορρίψει το αίτημα προσωρινής διαταγής της απόφασης που απαγόρευσε τις συναθροίσεις ;

Ζήτησε «τον φάκελλο της διοίκησης» ως όφειλε, στις λίγες ώρες που ασχολήθηκε μέχρι να αποφανθεί ;

Διαπίστωσε την συνδρομή του ουσιώδους τύπου της απαγόρευσης και το περιεχόμενο της γνώμης της Επιτροπής πριν σχηματίσει τη δικανική της πεποίθηση ;

Διάβασε ιδίοις όμμασιν τη γνώμη αυτή ;

Η μήπως αρκέστηκε και αυτή στην «κοινή λογική» ;

Δεν μας διαφωτίζει άλλωστε η απόφασής της. Στερούμενη ανακοινωθέντος σκεπτικού αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να απορρίφθηκε λόγω δημοσίου συμφέροντος, όσο και για το ότι η αίτηση δεν συνοδεύθηκε από τα κατά νόμον απαιτούμενα παράβολα.

Ανεξάρτητα όμως από τα παραπάνω, η απόφαση της προέδρου του ΣτΕ αντέστρεψε εντελώς το κλίμα, δημιούργησε νέα προτεραιότητα στα πρωτοσέλιδα και στα πρώτα θέματα των δελτίων ειδήσεων και έδωσε μία σανίδα σωτηρίας στην κυβέρνηση, όση δεν μπόρεσαν να της δώσουν ούτε οι συνταγματολόγοι, ούτε η επιτροπή προστασίας δημόσιας υγείας. Χωρίς κανένα σκεπτικό, αλλά και χωρίς την ανάγκη διατύπωσης κανενός σκεπτικού που να εκθέτει το ΣτΕ ανάλογα σε μελλοντικές περιπτώσεις, αλλά ανοιχτή όπως προαναφέρθηκε επικοινωνιακά σε όλα τα ενδεχόμενα για μία υπόθεση που ούτως ή άλλως ήταν δεδομένο, ότι κανένα άλλο στάδιο εκδίκασης δεν πρόκειται να επακολουθήσει, αφού η ισχύς της προσβαλλόμενης απόφασης έληγε σε 4 μέρες. Το μόνο, λοιπόν, που είχε σημασία θα ήταν αυτή η προσωρινή διαταγή.

Το ολέθριο λάθος του θεσμολαγνικού βολονταρισμού

Η προφανής αίσθηση υπεροχής των απόψεων περί αντισυνταγματικότητας της απαγορευτικής απόφασης προφανώς υπήρξε οδηγός για την πρωτοβουλία άμεσης προσφυγής με αίτηση ακύρωσης, αίτηση αναστολής και αίτημα προσωρινής διαταγής στο ΣΤΕ. Αποτέλεσμα ήταν να «βάλουν στο παιχνίδι» και το ΣτΕ ανατρέποντας την υπεροχή των λοιπών παραγόντων.

Ήταν ένα τραγικό λάθος που δεν έπρεπε και ούτε πρέπει να ξαναγίνει. Οσο αντιπροσωπευτικός και αν θεωρεί τον εαυτό του ένας συλλογικός φορέας, πολύ δε περισσότερο ένας πολίτης ,οφείλει να λαμβάνει υπ όψη του το σύνολο των πολιτών, πολιτικών και κοινωνικών φορέων που αφορούν οι έννομες συνέπειες της πρωτοβουλίας που λαμβάνει. Και να παίρνει υπόψη του ότι οι αποφάσεις των θεσμικών οργάνων της δικαστικής εξουσίας που αφορούν κανονιστικές πράξεις λειτουργούν «erga omnes» και δεν περιορίζονται μόνο σε εκείνους που αιτούνται την ακύρωση τους. Η απόρριψη μίας αίτησης ακύρωσης ή αναστολής ή προσωρινής διαταγής αναστολής δεν αναδίδει συνέπειες μόνο σε βάρος των αιτούντων, αλλά σε βάρος του συνόλου της κοινωνίας. Στην προκειμένη περίπτωση απέναντι σε μία απόφαση γενικής και καθολικής και σχετικά διαρκούς (τέσσερις ημέρες) σε όλη την επικράτεια απαγόρευσης, όπως είναι η συγκεκριμένη απόφαση του Πολυτεχνείου, οι έννομες συνέπειες μιας δικαστικής κρίσης θα ήταν αντίστοιχες και ανεξαίρετες.

Και μόνο αυτό το κριτήριο αυτό απέκλειε ακόμα και το να διανοηθεί κανείς την πρωτοβουλία αυτή, όσο και αν η πίεση χρόνου απαιτούσε την άμεση και επιτακτική λήψη μίας σχετικής απόφασης.

Όφειλαν ακόμα να έχουν διδαχθεί από το ιστορικό προηγούμενο του Νοέμβρη 1999, όταν υπέπεσε σε παρόμοιο θεσμικό λάθος το Κ.Κ.Ε., που προσέφυγε με αίτηση αναστολής στο Συμβούλιο της Επικρατείας ενάντια στην απαγόρευση της συνάθροισης για την επίσκεψη Κλίντον στην Αθήνα, που είχε λάβει τότε η κυβέρνηση Σημίτη με Υπουργό Δημόσιας Τάξης και τότε τον Μιχάλη Χρυσοχοϊδη.

Αναφέρομαι στην απόφαση της Επιτροπής Αναστολών του ΣτΕ 633/1999 με την οποία απορρίφθηκε η αίτηση αναστολής εκτέλεσης του Κ.Κ.Ε. κατά της απόφασης του Γενικού Αστυνομικού Διευθυντή Αττικής, που απαγόρευε τη δημόσια υπαίθρια συνάθροιση  ή πορεία οργανωμένων ομάδων στον Αερολιμένα Αθηνών και σε συγκεκριμένες οδούς στο κέντρο της Αθήνας (πολύ μικρότερη έκταση απαγόρευσης από την τρέχουσα), «για λόγους προστασίας της δημόσιας ασφάλειας, καθόσον την ημερομηνία που αυτές θα ελάμβαναν χώρα, είχε προγραμματιστεί επίσημη επίσκεψη στην Ελλάδα  του Προέδρου των Η.Π.Α. Κλίντον και απειλούνταν σοβαρός κίνδυνος για τη ζωή και σωματική ακεραιότητα  του ξένου επισήμου και των μελών της αποστολής του, ο οποίος κίνδυνος δεν μπορούσε να αποτραπεί αλλιώς»

Και τότε η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας και συγκεκριμένα όχι απλά του Προέδρου του, αλλά της Επιτροπής Αναστολών του ως προς αίτημα της αιτούμενης αναστολής της απαγορευτικής διαταγής, υπήρξε απορριπτική με αποτέλεσμα την απονομιμοποίηση όλου του μπλοκ αντίστασης στην κυβερνητική απαγόρευση και την νομιμοποίηση της αστυνομικής καταστολής που με ανελέητο ξύλο, βιομηχανία χημικών και εκτεταμένες επιδρομές σε όλη σχεδόν την περιφέρεια του Δήμου Αθήνας ξυλοκόπησε και καταδίωξε άγρια χιλιάδες διαδηλωτές.

Το ίδιο μήνυμα εξέπεμψε και η προχθεσινή απορριπτική για το αίτημα προσωρινής διαταγής απόφασης της προέδρου του ΣτΕ. Το σκληρό πάθημα που υπoστήκαμε, είτε φταίγαμε είτε όχι, όλοι όσοι θέλαμε να αντιταχθούμε στην κυβερνητική απαγόρευση και να πάρουμε μέρος στην πορεία του Πολυτεχνείου δεν γυρνάει πίσω. Απαίτησή μας είναι τουλάχιστον να αποτελέσει μάθημα για εκείνους που είχαν την ατυχία να πάρουν αυτήν την πρωτοβουλία, και για κάθε αντίστοιχη μελλοντική φιλοδοξία. Καμμία υπερεκτίμηση των νομικών ικανοτήτων δεν επιτρέπει να παραγνωρίζονται πολιτικές συγκυρίες και σκοπιμότητες, αλλά τελικά και ο ίδιος ο θεσμικός ρόλος των ανώτατων φορέων της δικαστικής εξουσίας, ιδίως όταν μάλιστα η συνοχή του λόγου της για πρώτη φορά πλήττεται όπως παραπάνω αναδείχθηκε. Το ότι ο χώρος του κινήματος δεν διαθέτει συντακτική συνέλευση και όργανα εκπροσώπησης δεν συγχωρεί σε κανένα μέλος του την υποκατάστασή του. Καμμία αστική έννοια του δικαιώματος, που πράγματι επιτρέπει αναμφισβήτητα στον καθένα να προσφεύγει και να ζητά δικαστική προστασία δεν πρέπει να παρακάμπτει την κινηματική αναλογικότητα του τρόπου άσκησής του, ή ακόμα και την ανάγκη μη άσκησής του, όταν γνωρίζει ότι αφορά πολλαπλάσιους άλλους. Οταν η αποκατάσταση των αρνητικών συνεπειών δεν του είναι δυνατή, έχει υποχρέωση να αποφεύγει τις ενέργειες που τις προκαλούν. Ακόμα και όταν θεωρεί ότι ανάλογα πολλαπλάσιες είναι οι πιθανότητες επιτυχίας του νομικού του εγχειρήματος, οφείλει και αυτήν την πρόβλεψη του να την θέτει στα παραπάνω κριτήρια.

Και να συνειδητοποιεί ότι είναι εντελώς διαφορετική η όποιας δικονομικής μορφής συμμετοχή η παρέμβαση σε «δίκη ανοιγείσα» από το άνοιγμα μιας δίκης. Και μάλιστα όσο μεγάλης έκτασης και σημασίας. Διαφορετικά, πρόκειται για μία αυθαιρεσία πολύ μεγαλύτερη από εκείνου του «μπάχαλου» που πετάει μία πέτρα στην αστυνομία, ύστερα τρυπώνει στο κοινό μπλοκ των διαδηλωτών για να κρυφτεί και εξαιτίας της ενέργειάς του αυτής το κοινό μπλοκ των διαδηλωτών που δεν ρωτήθηκε ούτε συναίνεσε για αυτήν την πράξη, αντιμετωπίζει τα χημικά και το ξύλο.

Είναι λάθος να υποτιμά κανείς την αξία και την δυνατότητα μίας θεσμικής δικαστικής παρέμβασης, αλλά πολύ μεγαλύτερο λάθος είναι να την υπερτιμάει. Το λάθος αυτό το πληρώσαμε ακριβά και το 1999 και προχθές.

Το Πολυτεχνείο 2020

Παρά τον καθημερινό υγειονομικό εκβιασμό, την απάτη της κυβέρνησης με την γνώμη - φάντασμα της επιτροπής υγείας, την καθημερινή τρομοκρατία όλων των φορέων της κατασταλτικής εξουσίας με τις εκατοντάδες συλλήψεις, παραπομπές και επιβολές προστίμων των προηγούμενων ημερών, την συγκοινωνιακή δυσχέρανση πρόσβασης, την ασφυκτική αστυνομοκρατία, τις απειλές ξυλοδαρμού, συλλήψεων και προστίμων, χιλιάδες αγωνιστές, Αθηναίοι (αλλά και στη Θεσσαλονίκη, στην Καρδίτσα, στα Γιάννενα, στην Πάτρα, στην Ηγουμενίτσα, στο Ρέθυμνο και αλλού) και δεκάδες οργανώσεις της αριστεράς τίμησαν την αποστολή τους, δήλωσαν παρόντες στην επέτειο του Πολυτεχνείου και προσπάθησαν να διαδηλώσουν. Τήρησαν στο ακέραιο και με την καθοδήγηση των αγωνιζόμενων νοσοκομειακών γιατρών τα μέτρα προστασίας, απέναντι σε αστυνομικά ασκέρια, που ο ένας δίπλα στον άλλον σε δημόσια θέα αποτελούσαν εστία κινδύνου και μεταξύ τους και προς όσους έρχονταν σε επαφή. Στάθηκαν με αξιοπρέπεια απέναντι στην επέλαση των χημικών του νερού και των συλλήψεων. Στέρησαν από την αστυνομία και την κυβέρνηση το ηθικό πλεονέκτημα αποφεύγοντας τα επεισόδια. Είναι η πρώτη φορά που αστυνομική ανακοίνωση δικαιολογεί την καταστολή επικαλούμενη όχι τη συμπεριφορά των διαδηλωτών, αλλά το ότι «τηρήθηκε ο νόμος». Φυσικά δεν τηρήθηκε κανένας νόμος, παρά μία αντισυνταγματική και απατηλή απόφαση του αρχηγού ΕΛ.ΑΣ. στηριγμένη σε μία ανύπαρκτη γνώμη της Επιτροπής Προστασίας της Υγείας. Το ψέμμα έχει κοντά ποδάρια. Πόσες τέτοιες άλλωστε θα δούμε από σήμερα και μετά που λήγει η ισχύς της ; Πιστεύω καμμία δεν πρόκειται να αποτολμήσει. Οι νομικές αντιστάσεις που αναδείχθηκαν και στο εύρος και στη σύνθεση και στην ποιότητά τους είναι ικανές να την αποδομήσουν ξανά. Ενώ ακόμα και οι διορισμένοι γιατροί της Επιτροπής δεν δείχνουν πρόθυμοι να την στηρίξουν.

Φυσικά η στρατιωτική ισχύς της κυβέρνησης και της αστυνομίας φάνηκε στο δρόμο, στην Πανεπιστημίου, στα Σεπόλια και αλλού. Διέλυσε τις διαδηλώσεις, κατάβρεξε και κυνήγησε, προσήγαγε και συνέλαβε, μετέφερε σηκωτούς στα τέσσερα διαδηλωτές, μπήκε σε σπίτια και έδειρε ολόκληρες οικογένειες. Αλλά αυτό δεν είναι δείγμα νίκης, παρά αδυναμίας.

Και το 1973 τα τάνκς μπήκαν μέσα στο Πολυτεχνείο. Αλλά η ανυπακοή νίκησε και σε λίγους μήνες η χούντα αποτελούσε παρελθόν.

Οσο πιο βαθύ γίνεται το σκοτάδι, τόσο πιο κοντά πλησιάζει το ξημέρωμα.

Αθήνα, 18/11/2020

Κώστας Παπαδάκης

 
   
   
   
   
16 Νοεμβρίου 2020

εκτύπωση του άρθρου pdf
   Η αδιαφάνεια της γνώμης της Επιτροπής Προστασίας Δημόσιας Υγείας αφαιρεί παρά προσθέτει αξιοπιστία στην απαγόρευση των συναθροίσεων (του Κ. Παπαδάκη)


Η ΑΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΑΦΑΙΡΕΙ ΠΑΡΑ ΠΡΟΣΘΕΤΕΙ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΣΤΗΝ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΘΡΟΙΣΕΩΝ

Γράφτηκαν πολλά και σωστά για την πρόδηλη και αναμφισβήτητη αντισυνταγματικότητα της υπ, αριθμ, 1029/8/18/14.11.2020 (ΦΕΚ Β 5046/14.11.2020) απόφασης αρχηγού ΕΛΑΣ

Ενδεικτικά αναφέρομαι στην άμεση ανακοίνωση της Ενωσης Δικαστών και Εισαγγελέων που υποστηρίζεται και από δύο μέλη του Δ.Σ. της Ενωσης Διοικητικών Δικαστών καθώς και την πρώην πρόεδρό της και μεταξύ άλλων καλεί τον αρχηγό της ΕΛΑΣ να την ανακαλέσει άμεσα και τα κείμενα των Θ. Καμπαγιάννη,  «Δεν θα επιτρέψουμε την αντιδημοκρατική εκτροπή» Θ. Ψήμμα, Χαρ. Κουρουνδή και Β. Τσιγαρίδα «Η δημοκρατία και το κράτος δικαίου σε αναστολή», Αγαμέμνονα Τάσση «Ναι, παραβιάζουν το Σύνταγμα» κ.α. Κείμενα εξαιρετικά, εμπεριστατωμένα και πολύ πειστικότερα από όσα υποστηρίζουν μέχρι τώρα τις αντίθετες απόψεις.

Είναι δε σημείο των καιρών το ότι οι συνδικαλιστικοί φορείς των δικαστών υπερασπίζονται συνταγματικά δικαιώματα και οι θεσμικοί φορείς των υπερασπιστών τους τάσσονται με τον περιορισμό τους από την εξουσία, αρκεί να μην κλείνουν τα δικαστήρια. Χαρά και λύπη. Άλλη ώρα θα τα αναλύσουμε.

Μιας και άνοιξαν οι ασκοί του Αιόλου ας μου επιτραπούν εντελώς συνοπτικά μερικές συμπληρωματικές παρατηρήσεις :

ΤΑ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΑ ΕΡΕΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗΣ

Τα νομοθετικά ερείσματα της υπ. αριθμ, 1029/8/28/14.11.2020 (ΦΕΚ Β 5046/14.11.2020) απόφασης αρχηγού ΕΛΑΣ για την απαγόρευση των συναθροίσεων είναι τα άρθρα 11 και 5 Συντάγματος, η ερμηνευτική δήλωση του τελευταίου και το άρθρο 68 παρ. 2 της από 20.3.2020 Π.Ν.Π.

Όλα όμως τα ερείσματα που επικαλείται είναι ασύνδετα :

1) Το άρθρο 11 του Συντάγματος δεν επιτρέπει απαγόρευση υπαίθριων συναθροίσεων από την αστυνομία, παρά μόνο όταν συντρέχει κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια.

Στην προκείμενη περίπτωση η παραπάνω απόφαση δεν επικαλείται τέτοιον κίνδυνο, άρα κείται εκτός των ορίων της συνταγματικής διάταξης του άρθρου 11 Σ που επικαλείται, αυθαίρετα μάλιστα όπως θα δούμε παρακάτω. Διεύρυνση περιορισμών συνταγματικού δικαιώματος χωρίς συνταγματική πρόβλεψη είναι αυτονόητο ότι δεν επιτρέπεται.

2) Η ερμηνευτική δήλωση του άρθρου 5 του Συντάγματος αφορά αποκλειστικά και μόνο την παράγραφο (4) του άρθρου 5 αντικείμενο της οποίας είναι τα ατομικά διοικητικά μέτρα και όχι τα γενικά, όπως η καθολική απαγόρευση των συναθροίσεων σε όλη μάλιστα την επικράτεια.

Και πάλι λοιπόν η παραπάνω απόφαση κείται εκτός των ορίων της συνταγματικής διάταξης του άρθρου 5 Σ και της ερμηνευτικής δήλωσης αυτού, που επικαλείται.

Οσον αφορά το επόμενο έρεισμα :

2. Για επιτακτικούς λόγους αντιμετώπισης σοβαρού κινδύνου δημόσιας υγείας που συνίστανται στη μείωση του κινδύνου διασποράς του κορωνοϊού COVID-19, είναι δυνατόν, με απόφαση του Αρχηγού της Ελληνικής Αστυνομίας μετά από γνώμη της Εθνικής Επιτροπής προστασίας της Δημόσιας Υγείας έναντι του κορωνοϊού COVID-19, να επιβάλλεται, για το απολύτως αναγκαίο χρονικό διάστημα, σε όλη την Επικράτεια ή σε ορισμένη μόνο περιοχή, απαγόρευση δημόσιων υπαίθριων συναθροίσεων, στις οποίες συμμετέχει ένας ελάχιστος αριθμός ατόμων. Με την ίδια απόφαση μπορούν να προβλέπονται διοικητικά πρόστιμα σε περίπτωση παραβίασης της διάταξης του προηγούμενου εδαφίου, υπό την επιφύλαξη της εφαρμογής άλλων κυρώσεων που προκύπτουν από την κείμενη νομοθεσία.

Όμως η διάταξη αυτή αφορά μία έκτακτη πράξη νομοθετικού περιεχομένου που ναι μεν κυρώθηκε με νόμο (άρθρο 1 ν. 4683/2020) πλην όμως δεν είναι δυνατό να ισχύει στο διηνεκές.

Εκτακτα μέτρα αναστολής στοιχειωδών συνταγματικών δικαιωμάτων δεν μπορούν να διατηρούν ισχύ πέραν των 15 ημερών και μάλιστα υπό τις προϋποθέσεις της κατάστασης πολιορκίας όπως περιγράφονται στο άρθρο 48 Σ.

Η παραπάνω Π.Ν.Π. θέσπισε μέτρα αντιμετώπισης της πανδημίας στον πρώτο της κύκλο. Εκλεισε και αυτή τον κύκλο της, ιδίως μετά τον Ιούνιο 2020 που αποκαταστάθηκε πλήρως η λειτουργία των οικονομικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων.

Δεν είναι συνεπώς νομικά αποδεκτό να αναδίδει συνέπειες, μεταξύ των οποίων και η παροχή εξουσιοδότησης στον αρχηγό ΕΛΑΣ για απαγόρευση στοιχειωδών συνταγματικών δικαιωμάτων στο διηνεκές.

Πέραν αυτού είναι αντισυνταγματική, αφού όπως μόλις εκτέθηκε, καμμία από τις διατάξεις των άρθρων 5 και 11 Σ δεν τη νομιμοποιεί.

Ας σημειωθεί ιδιαίτερα ότι η επικαλούμενη από τον Αρχηγό ΕΛΑΣ διάταξη του άρθρου 11Σ δεν περιλαμβάνεται σε εκείνες με βάση τις οποίες εκδόθηκε η από 20.3.2020 Π.Ν.Π. το άρθρο 68 της οποίας αναφέρεται ως η πηγή εξουσιοδότησής του.

Στο προοίμιο της παραπάνω ΠΝΠ (άρθρο 1 παρ. 1) αναφέρεται :

«Εχοντας υπόψη :

1. Την παράγραφο 1 του άρθρου 44, σε συνδυασμό προς τις παραγράφους 1, 4 και 5 του άρθρου 5, την παράγραφο 3 του άρθρου 18, την παράγραφο 4 του άρθρου 25, την παράγραφο 3 του άρθρου 21, την παράγραφο 1 του άρθρου 22 και τις παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 106 του Συντάγματος.»….

Οχι όμως και το άρθρο 11 Σ. Αρα η ΠτΔ που εξέδοσε την παραπάνω Π.Ν.Π,. που περιέχει και την εξουσιοδοτική διάταξη δεν περιέλαβε εξουσία περιορισμού του δικαιώματος του συνέρχεσθαι όπως αυτό κατοχυρώνεται και ρυθμίζεται από το άρθρο 11 στον αρχηγό της ΕΛΑΣ, ο οποία λοιπόν στην απόφασή του το επικαλείται ανεπέρειστα, άρα αυθαίρετα.

Και επιπλέον μετά τη θέση σε ισχύ του ν. 4703/2020 στις 10.7.2020 (νόμος για τις συναθροίσεις, ΦΕΚ Α 131/10.7.2020), ο οποίος μάλιστα εξαιρεί ρητά από την υποχρέωση γνωστοποίησης τη συνάθροιση της 17ης Νοεμβρίου, ο οποίος ρυθμίζει (όπως…. τα ρυθμίζει τέλος πάντων) συνολικά τα ζητήματα των συναθροίσεων, απαγορεύσεων και περιορισμών τους, των αρμοδιοτήτων και των προϋποθέσεων και διαδικασιών για αυτές, είναι αδιανόητο να μην θεωρείται ως σιωπηρά καταργημένη κάθε προγενέστερη και στηριζόμενη σε διαφορετικό και έκτακτο νομοθετικό καθεστώς εξουσιοδότηση απαγόρευσης.

Το άρθρο 10 παρ. 1 του ν. 4703/2020 προβλέπει :

1. Αρμόδια για την απαγόρευση επικείμενης δημόσιας υπαίθριας συνάθροισης είναι η κατά τόπον αρμόδια αστυνομική ή λιμενική αρχή με σύμφωνη γνώμη του οικείου προέδρου πρωτοδικών, η οποία παρέχεται το αργότερο έως είκοσι τέσσερις (24) ώρες πριν από την έναρξη της επικείμενης δημόσιας υπαίθριας συνάθροισης, και απλή γνώμη των οικείων Δημάρχων ή των υπεύθυνων Προέδρων ή Διευθυνόντων Συμβούλων δημοσίων φορέων διαχείρισης και εκμετάλλευσης λιμένων, η οποία διατυπώνεται εγγράφως ή σε επείγουσες περιπτώσεις, προφορικά και μνημονεύεται στη σχετική απόφαση. Σε περίπτωση άπρακτης παρέλευσης της προθεσμίας του προηγούμενου εδαφίου τεκμαίρεται, ότι η σύμφωνη γνώμη έχει παρασχεθεί.

Τίποτε από όλα αυτά δεν έχει τηρηθεί για τη λήψη της παραπάνω απόφασης.

Ολόκληρο νόμο ψήφισαν, που ουσιαστικά κατάργησε το δικαίωμα των συναθροίσεων. Αλλά ούτε και αυτόν ακόμα εφαρμόζουν !

Η ΑΦΑΝΤΗ ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Ας έρθουμε στο πιο ουσιαστικό ζήτημα, καθώς κανείς δεν δικαιούται να παραγνωρίζει τον τυχόν κίνδυνο της δημόσιας υγείας από την πραγματοποίηση συναθροίσεων.

Αλλωστε με αυτήν και μόνο την προϋπόθεση, της προηγούμενης γνώμης (ουσιώδης τύπος για την εγκυρότητά της κατά το διοικητικό δίκαιο) παρέχεται αυτή η έστω παρωχημένη εξουσιοδότηση στον αρχηγό ΕΛ.ΑΣ.

Περιέργως στην εξουσιοδότηση του άρθρου 68 παρ. 2 της Π.Ν.Π. της 20.32.2020 μάλιστα δεν διαλαμβάνεται η διατύπωση «μετά από σύμφωνη γνώμη», αλλά απλώς «μετά από γνώμη».

Προφανώς οι εξουσιοδοτήσαντες τον αρχηγό ΕΛ.ΑΣ. Υπουργοί του έδωσαν το δικαίωμα να απαγορεύει συναθροίσεις ακόμα και όταν η γνώμη των αρμόδιων ιατρών δεν το θεωρεί αναγκαίο.

Οφειλε τέλος πάντων να έχει ζητήσει ο ίδιος ο Αρχηγός της ΕΛΑΣ εγγράφως τη σχετική γνώμη και αυτό να αποδεικνύεται. Αλλά κάτι τέτοιο δεν συντρέχει. Κανονικά η γνώμη αυτή θα έπρεπε να επισυνάπτεται στην απόφαση, εκτός αν ήταν δημοσιευμένη στη Διαύγεια η σε ΦΕΚ. Και σε κάθε περίπτωση να δινόταν αμέσως στη δημοσιότητα.

Οφειλε έστω και εκ των υστέρων η κυβέρνηση να την δώσει στη δημοσιότητα, όπως ορθώς (μόνο ως προς τούτο δυστυχώς) υποστηρίζει η σχετική ανακοίνωση της Συντονιστικής Επιτροπής των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων της χώρας

Η παράλειψη να δοθεί στη δημοσιότητα η από 4/11/2020 γνώμη της «Επιτροπής Προστασίας Δημόσιας Υγείας από τον covid – 19» κατ αρχήν αναδεικνύει την πλήρη αδιαφάνεια της διοικητικής πράξης που καταργεί ένα στοιχειώδες συνταγματικό δικαίωμα και στερεί τη μόνη του δικαιολογητική βάση από τον δημόσιο έλεγχο.  

Αλλά και επί της ουσίας ό,τι και να λέει αυτή η «γνώμη» γεννώνται ερωτήματα :

Α) Αν ζητούσε από τις 4/11/2020  απαγόρευση συναθροίσεων  τότε γιατί η ΚΥΑ (που αρμόδιοι για την έκδοσή της είναι τόσοι Υπουργοί)  της 6/11/2020 (και η διορθωτική της στις 10/11/2020) που ρητά αναφέρει ότι την έλαβε υπόψη όχι μόνο δεν απαγορεύει τις υπαίθριες συναθροίσεις, αλλά ρητά τις εξαιρεί από τις ρυθμίσεις της ;

Και αφού η ΚΥΑ δεν προέβη σε ρύθμιση γιατί ο αρχηγός ΕΛΑΣ περίμενε μέχρι τις 14.11.2020 ενώ ήταν γνωστή τουλάχιστον από τις 6/11/2020 στα κυβερνητικά όργανα, άρα και σε εκείνον, η από 4/11/2020 γνώμη της Επιτροπής Προστασίας Δημόσιας Υγείας από τον covid – 19 ;

Γιατί έθεσε σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία από την πραγματοποίηση συναθροίσεων επί δέκα ημέρες ; 

Β) Αν δεν λέει τίποτε για απαγόρευση συναθροίσεων  τότε με ποιο κριτήριο ο αρχηγός ΕΛ.ΑΣ. υποκαθιστά τους γιατρούς και αυθαιρετεί ;

Ισως οι παραπάνω απαντήσεις απαντούν και στο ερώτημα γιατί την κρύβουν. Γιατί όποιο και αν είναι το περιεχόμενό της τους εκθέτει και τους αποκαλύπτει.

Τόσο είναι το ενδιαφέρον τους για την… προστασία της δημόσιας υγείας !

Ποιόν κοροϊδεύουν και μέχρι πότε ;

Αθήνα, 16/11/2020

Κώστας Παπαδάκης

 
   
   
   
   
15 Νοεμβρίου 2020

εκτύπωση του άρθρου pdf
   Δεν θα επιτρέψουμε την αντιδημοκρατική εκτροπή (του Θ. Καμπαγιάννη)


Η γενική αναστολή του δικαιώματος του συνέρχεσθαι επί 4 ημέρες σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια με απόφαση του Αρχηγού της Αστυνομίας (αριθμ. 1029/8/18, ΦΕΚ Β' 5046/14-11-2020) είναι αντίθετη σε κάθε έννοια δημοκρατίας και εκτός συνταγματικής νομιμότητας. Είναι απόφαση που δεν αντιστοιχεί σε δημοκρατικό κράτος δικαίου, αλλά σε αυταρχικό καθεστώς ή σε κατοχική αρχή. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη πολιτεύεται πλέον ως αστυνομικό κράτος.

Κάθε λέξη της αστυνομικής διαταγής είναι ένα ψέμα και μια προσβολή στις δημοκρατικές ευαισθησίες του λαού μας.

- Η αναφορά στο άρθρο 11 του Συντάγματος (δικαίωμα συνέρχεσθαι) γίνεται καθαρά προσχηματικά, καθώς η παράγραφος 2 επιτρέπει γενική απαγόρευση μόνο για λόγους δημόσιας ασφάλειας. Η παραπομπή στην ερμηνευτική δήλωση του άρθρου 5 του Συντάγματος για “τη λήψη μέτρων που επιβάλλονται για την προστασία της δημόσιας υγείας” δεν μπορεί να παράσχει δικαιολογητική βάση γενικευμένης απαγόρευσης δημόσιων συναθροίσεων που ισοδυναμεί με προσωρινή αναστολή του άρθρου 11. Τέτοια δυνατότητα προβλέπεται στο Σύνταγμα μόνον δυνάμει του άρθρου 48 (Κατάσταση Πολιορκίας) με αυστηρές οριοθετήσεις (απόφαση Βουλής, δημοσίευση της απόφασης από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας).

- Η αναφορά στην ΚΥΑ 71342/6-11-2020 αποσιωπά τη ρητή επιφύλαξη που αυτή προβλέπει για τις δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις του άρθρου 11 του Συντάγματος και του ν. 4703/2020. Είναι τέτοια η κυβερνητική αμηχανία που η απόφαση απαγόρευσης δεν παραπέμπει καν στον ν. 4703/2020 (“νόμο Χρυσοχοϊδη”) που μετά βαϊων και κλάδων ψήφισε η κυβέρνηση (τον αναφέρει μόνον στο διατακτικό), αφού ούτε καν σ' αυτόν δεν περιλαμβάνεται νόμιμη δικαιολογητική βάση για την αποφασισθείσα απαγόρευση. Με αυτόν τον τρόπο, η κυβέρνηση προσπερνά την υποχρέωση που η ίδια έχει νομοθετήσει για “σύμφωνη γνώμη του Προέδρου Πρωτοδικών” σε περίπτωση απαγόρευσης επικείμενης δημόσιας συνάθροισης (άρθρα 7 και 10 παρ. 1 του ν. 4703/2020).

- Η αναφορά στην ΠΝΠ της 20/3/2020, άρθρο 68 παρ. 2, που προβλέπει “απαγόρευση δημόσιων υπαίθριων συναθροίσεων για επιτακτικούς λόγους αντιμετώπισης σοβαρού κινδύνου δημόσιας υγείας που συνίστανται στη μείωση του κινδύνου διασποράς του κορωνοϊου COVID-19... με απόφαση του Αρχηγού της ΕΛΑΣ” δεν θεραπεύει την ως άνω αντισυνταγματικότητα, καθώς μία Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου δεν δύναται να υπερισχύει διατάξεων συνταγματικής περιωπής. Τουναντίον, εκθέτει τους συντάκτες τής αποφασισθείσας απαγόρευσης, καθώς θέτει ως προϋπόθεση της έκδοσης της αποφάσεως την γνώμη της Εθνικής Επιτροπής Προστασίας της δημόσιας υγείας. Όμως η παρατιθέμενη γνώμη έχει ημερομηνία 4/11/2020 και αποτυπώθηκε νομικά στις διατάξεις της ΚΥΑ της 6/11/2020, στις οποίες δεν προβλεπόταν γενική απαγόρευση δημόσιων υπαίθριων συναθροίσεων του άρθρου 11 του Συντάγματος.

- Η αναφορά στην τρέχουσα επιδημιολογική κατάσταση της χώρας και την ανάγκη εξειδίκευσης και αυστηροποίησης των ισχυόντων εκτάκτων μέτρων προστασίας είναι ένα παράθυρο για την γενικευμένη αναστολή διατάξεων του Συντάγματος για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα, πέραν των 15 ημερών που τάσσει ως όριο το άρθρο 48 του Συντάγματος και της αυστηρά οριοθετημένης εκεί διαδικασίας για την έκδοση και παράταση μιας τέτοιας απόφασης.

Κατ' ουσίαν, η Βουλή υποκαθίσταται από τον Αρχηγό της Ελληνικής Αστυνομίας και την Επιτροπή των Λοιμωξιολόγων, που τελούν υπό την άμεση εξουσία της κυβέρνησης και απέναντι στην οποία δεν απολαμβάνουν καμία ανεξαρτησία. Πρόκειται για ρεσάλτο της κυβερνητικής εκτελεστικής εξουσίας στις αρμοδιότητες της Βουλής και τους περιορισμούς που θέτει το Σύνταγμα.

Η ημερομηνία έκδοσης και ισχύος της απόφασης καθιστά προφανώς παράνομες όλες τις ενέργειες κρατικών λειτουργών (αστυνομία, κατά τόπο Εισαγγελίες, κλπ) στις 13 και 14 Νοεμβρίου, με τις οποίες παρενοχλήθηκαν ή διώχθηκαν πολίτες με αφορμή κάλεσμα συμμετοχής στις εκδηλώσεις της 17 Νοέμβρη. Η έκδοση της απόφασης έγινε, κατά το χρόνο της ηλεκτρονικής σφραγίδας του ΦΕΚ, δηλαδή στις 14 Νοεμβρίου και ώρα 22:18:45 (ασχέτως του αν αναγράφεται ως ημερομηνία έκδοσης η 13η Νοεμβρίου), ενώ η ισχύς της προσδιορίζεται από 15 Νοεμβρίου και ώρα 6:00. Συνεπώς, είναι νόμω αβάσιμες και παράνομες: η προκαταρκτική εξέταση που διέταξε η Εισαγγελέας Πρωτοδικών στη Θεσσαλονίκη κατά της ιατρού Προέδρου της ΕΝΙΘ Δάφνης Κατσίμπα, η προσαγωγή, σύλληψη και κράτηση 5 μελών της ΑΝΤΑΡΣΥΑ το μεσημέρι της 14ης Νοεμβρίου στη Θεσσαλονίκη και η άσκηση ποινικής δίωξης σε βάρος τους, η κλήση σε εξέταση μέλους της Ένωσης Νοσοκομειακών Γιατρών και πλήθους πολιτών στην Καρδίτσα για αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κοκ. Για τις ενέργειες αυτές των κρατικών λειτουργών, θα πρέπει να αναζητηθούν πειθαρχικές και ποινικές ευθύνες.

Τέλος, όσον αφορά το χρονικό τέλος της αντισυνταγματικής ανωμαλίας που δημιουργεί η ως άνω απόφαση, δεν μπορούμε να μην επισημάνουμε ότι ο ορισμός της χρονικής λήξης της την 18η Νοεμβρίου και ώρα 21:00 συμπίπτει με την έναρξη της απαγόρευσης κυκλοφορίας που είναι γενικά σε ισχύ καθ' άπασαν την επικράτεια από ώρα 21:00 έως τις 5:00 της επομένης. Πρόκειται για “κρατική ειρωνεία”: η κυβέρνηση και οι αστυνομικές αρχές στέλνουν το μήνυμα στους πολίτες ότι τα συνταγματικά κατοχυρώμενα δικαιώματά τους τελούν υπό την αίρεση ενός δαιδαλώδους, πολυπλόκαμου αυταρχικού πλαισίου, η ενάσκηση των οποίων ρυθμίζεται ανά ώρα από διαφορετικές απαγορεύσεις. Το μήνυμα είναι σαφές: ο χρόνος λήξης της κατάστασης έκτακτης ανάγκης είναι απροσδιόριστος.

Η απόφαση της κυβέρνησης που αποτυπώνεται στην Απόφαση του Αρχηγού της ΕΛΑΣ είναι δικαστικά ελεγκτέα. Για τους πολίτες και τις συλλογικότητες του εργατικού και του λαϊκού κινήματος, η ελευθερία της συνάθροισης είναι θεμελιώδης και απαράγραπτη. Είναι συστατική του Συντάγματος, η δε κοινή νομοθεσία επιτρέπεται μόνο να τη ρυθμίζει και όχι να την περιορίζει αυθαίρετα. Σε κάθε περίπτωση, η αντίσταση σε κάθε σφετερισμό της λαϊκής κυριαρχίας αποτελεί όχι απλώς δικαίωμα, αλλά συνταγματική υποχρέωση κάθε Έλληνα πολίτη, όπως αυτή διατυπώνεται στην ακροτελεύτια διάταξη (άρθρο 120) του Συντάγματος.

Θανάσης Καμπαγιάννης, δικηγόρος, μέλος Διοικητικού Συμβουλίου του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών με την “Εναλλακτική Παρέμβαση – Δικηγορική Ανατροπή”.